คลังความรู้ › คริปโต · อ่าน 6 นาที
เก็บหลักฐานคดีคริปโตอย่างไรให้ใช้ได้จริง (คริปโตกับกฎหมาย ตอนที่ 4)
คำตอบสั้น: คดีคริปโตแพ้ชนะกันที่พยานหลักฐาน ผู้เสียหายต้องพิสูจน์ได้ว่าเห็นข้อความใด เมื่อใด แล้วส่งมอบเงินหรือเหรียญเท่าใด ไปที่ใด และเสียหายเท่าใด ให้เก็บไฟล์ต้นฉบับพร้อมวันเวลาและแหล่งที่มา จัดเอกสารแยกเป็น 4 กลุ่ม คือ โฆษณาและเงื่อนไข ตัวตนและบัญชี ธุรกรรม และเหตุการณ์หลังถอนไม่ได้
กลุ่ม 1: โฆษณาและเงื่อนไขบริการ
- ภาพหน้าจอเว็บไซต์ เพจ และช่องวิดีโอ ให้เห็น URL ชื่อบัญชี วันที่เผยแพร่ และวันเวลาที่บันทึก ไม่ตัดเฉพาะข้อความจนความหมายเปลี่ยน
- คลิปโฆษณาหรือคลิปสัมภาษณ์ฉบับเต็ม พร้อมคำถอดความที่ระบุชื่อผู้พูดและช่วงนาที คำถอดความใช้แทนคลิปต้นฉบับไม่ได้
- ข้อตกลงและเงื่อนไขทุกฉบับที่เคยยอมรับ พร้อมอีเมลแจ้งการเปลี่ยนเงื่อนไข
- บันทึกว่าเห็นสื่อใด เมื่อใด ผ่านช่องทางใด ก่อนตัดสินใจโอน สื่อที่พบหลังเกิดเหตุใช้ประกอบได้ แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าทำให้หลงเชื่อก่อนโอน
กลุ่ม 2: ตัวตนและบัญชี
- บัตรประชาชน และหลักฐานเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล ถ้าชื่อในบัญชีไม่ตรงกับปัจจุบัน
- หลักฐานเปิดบัญชีและยืนยันตัวตน (KYC) อีเมลที่ใช้สมัคร และรหัสลูกค้า
- ถ้าผู้โอนเงินไม่ใช่เจ้าของบัญชีลงทุน ต้องมีหลักฐานความสัมพันธ์และที่มาของเงิน เพราะกระทบสิทธิฟ้อง
กลุ่ม 3: ธุรกรรม
- รายการเดินบัญชีธนาคารตั้งแต่ก่อนโอนครั้งแรกจนหลังถอนไม่ได้ คู่กับสลิปโอน
- รายงานฝากถอนเงินบาท รายงานคำสั่งซื้อขาย และรายงานโอนเหรียญเข้าออกจากผู้ให้บริการ
- การโอนเหรียญข้ามผู้ให้บริการ เก็บ Transaction ID (TxID) เครือข่าย จำนวน และค่าธรรมเนียม ทั้งฝั่งต้นทางและปลายทาง
- การโยกเหรียญระหว่างกระเป๋าภายในแพลตฟอร์มเดียวกัน แยกบันทึก อย่านับซ้ำเป็นเงินลงทุนใหม่
กระทบยอดเหรียญก่อนคำนวณความเสียหาย
ยอดตั้งต้น + รับเข้า + ซื้อ + ผลตอบแทน − ขาย − ถอน − ค่าธรรมเนียม = ยอดคงเหลือ
ทำแยกรายเหรียญ ห้ามรวมเงินบาทที่ใช้ซื้อเหรียญกับมูลค่าเหรียญที่ได้จากเงินนั้นซ้ำกัน และต้องหักทรัพย์ที่ได้รับคืนแล้ว การตีมูลค่าเป็นเงินบาทต้องระบุวันที่ แหล่งราคา และคู่ซื้อขายที่ใช้ เพราะราคาคริปโตเปลี่ยนตลอดเวลา
กลุ่ม 4: หลังถอนไม่ได้
- ภาพหน้าจอหรือวิดีโอการกดถอนที่ไม่สำเร็จ และประกาศระงับบริการฉบับจริง
- อีเมลและแชตกับฝ่ายบริการลูกค้าฉบับต่อเนื่อง พร้อมเลขเรื่อง
- หนังสือทวงถาม หลักฐานการส่ง และหนังสือตอบกลับ
- หลักฐานการร้องเรียนต่อ ก.ล.ต. และสำเนาบันทึกการร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวน
- จดวันที่รู้ว่าเกิดปัญหา และวันที่รู้ว่าใครเป็นผู้กระทำ เพื่อใช้ตรวจกำหนดเวลาร้องทุกข์
เอกสารที่ต้องขอจากหน่วยงานหรือผู้ให้บริการ
ข้อมูลบางอย่างผู้เสียหายไม่มีเอง เช่น ขอบเขตใบอนุญาตในวันเกิดเหตุ หรือรายงานที่ผู้ให้บริการส่งหน่วยงานกำกับ อาจต้องทำหนังสือขอข้อมูลจากสำนักงาน ก.ล.ต. หรือขอให้ศาลออกหมายเรียกพยานเอกสาร ข่าวประชาสัมพันธ์ใช้ชี้แหล่งเอกสารได้ แต่ใช้แทนเอกสารต้นฉบับไม่ได้
ข้อห้ามระหว่างเก็บหลักฐาน
- อย่าส่งรหัสผ่านหรือ OTP ให้ใคร รวมถึงผู้ที่อ้างว่าช่วยกู้ทรัพย์
- อย่าทำธุรกรรมเสี่ยงเพิ่มเพียงเพื่อสร้างหลักฐาน
- อย่าแก้ไขไฟล์ต้นฉบับ ให้ทำสำเนาไว้ใช้งานแยก
ตัวอย่างสมมติ
นาง ง. มีเพียงภาพหน้าจอยอดเหรียญหนึ่งภาพ เมื่อปรึกษาทนาย จึงขอรายการเดินบัญชีธนาคารย้อนหลัง ดาวน์โหลดรายงานธุรกรรมจากแพลตฟอร์ม และค้นอีเมลยืนยันการฝากทุกครั้ง แล้วทำตารางกระทบยอดรายเหรียญ จึงพบว่าบางรายการเป็นการโยกเหรียญภายในที่เคยนับซ้ำ ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบาย ไม่ใช่คดีจริง
คำถามที่พบบ่อย
ภาพหน้าจอใช้เป็นหลักฐานได้ไหม
ได้ แต่ควรเห็น URL วันเวลา และบริบทครบ และควรมีไฟล์ต้นฉบับหรือเอกสารอื่นสนับสนุน
คิดค่าเสียหายด้วยราคาเหรียญวันนี้ได้ไหม
ไม่ควรใช้ราคาวันนี้โดยอัตโนมัติ ต้องเลือกฐานมูลค่าให้เหมาะกับสิทธิเรียกร้อง และระบุวันที่กับแหล่งราคาให้ชัด
ไม่มี TxID ทำอย่างไร
การโอนภายในแพลตฟอร์มเดียวกันอาจไม่มี TxID บนบล็อกเชน ให้ใช้เลขอ้างอิงของระบบแทน และขอรายงานจากผู้ให้บริการ
อ่านต่อในซีรีส์
อ้างอิง: ป.วิ.อ. มาตรา 28, 162; ป.อ. มาตรา 96; พ.ร.ก. การประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
ส่งข้อเท็จจริงและเอกสารเบื้องต้นให้ทนายประเมินทาง LINE OA แล้วสำนักงานจะแจ้งแนวทางและค่าบริการก่อนเริ่มงาน
ปรึกษาทาง LINE OA @pamooklawบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาเฉพาะคดี หากต้องการประเมินข้อเท็จจริงของคุณ ติดต่อสำนักงานเพื่อนัดปรึกษา