คลังความรู้ › คริปโต · อ่าน 5 นาที
คริปโตในสายตากฎหมายไทย ใครกำกับ และต้องตรวจอะไรก่อนใช้บริการ (คริปโตกับกฎหมาย ตอนที่ 1)
คำตอบสั้น: กฎหมายไทยเรียกคริปโตเคอร์เรนซีและโทเคนดิจิทัลรวมกันว่า "สินทรัพย์ดิจิทัล" ธุรกิจที่ให้บริการซื้อขายหรือเป็นตัวกลางต้องได้รับอนุญาตตาม พ.ร.ก. การประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 และอยู่ภายใต้การกำกับของสำนักงาน ก.ล.ต. ก่อนใช้บริการควรตรวจว่าผู้ให้บริการได้รับอนุญาตประเภทใด และผลิตภัณฑ์ที่กำลังจะใช้อยู่ในขอบเขตของใบอนุญาตนั้นหรือไม่
สินทรัพย์ดิจิทัลมีสองกลุ่มหลัก
- คริปโตเคอร์เรนซี หน่วยข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้เป็นสื่อกลางแลกเปลี่ยน เช่น เหรียญที่ซื้อขายกันทั่วไป
- โทเคนดิจิทัล หน่วยข้อมูลที่ให้สิทธิแก่ผู้ถือ เช่น สิทธิร่วมลงทุนในโครงการ หรือสิทธิได้รับสินค้าหรือบริการ
คริปโตไม่ใช่เงินตราที่กฎหมายบังคับให้ต้องรับชำระหนี้ และไม่มีหน่วยงานรัฐรับประกันมูลค่า ราคาขึ้นลงได้มาก ผู้ใช้จึงต้องรับความเสี่ยงด้านราคาเอง
ผู้ให้บริการที่ต้องได้รับอนุญาต
ผู้ให้บริการที่พบบ่อย ได้แก่ ศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล นายหน้าซื้อขาย และผู้ค้า ซึ่งต้องได้รับอนุญาตก่อนให้บริการ และต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ของ ก.ล.ต. เช่น การรู้จักลูกค้า (KYC) การเก็บรักษาทรัพย์สินของลูกค้า และการรายงานข้อมูลต่อหน่วยงานกำกับ
ใบอนุญาตหนึ่งใบ ไม่ได้รับรองทุกผลิตภัณฑ์
ผู้ให้บริการที่ได้รับอนุญาตเป็นศูนย์ซื้อขายหรือนายหน้า อาจมีบริการอื่นที่อยู่นอกขอบเขตใบอนุญาต เช่น บริการรับฝากเหรียญแล้วจ่ายผลตอบแทน หรือบริการที่ดำเนินการโดยบริษัทในเครือที่ต่างประเทศ ข้อความโฆษณาว่า "ได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต." จึงต้องอ่านให้ชัดว่าหมายถึงตัวบริษัท หรือหมายถึงผลิตภัณฑ์ที่กำลังจะใช้
ตรวจอะไรก่อนใช้บริการ
- ค้นชื่อผู้ให้บริการในระบบ SEC Check First ของสำนักงาน ก.ล.ต. ว่าได้รับอนุญาตประเภทใด
- อ่านข้อตกลงและเงื่อนไขการใช้บริการ (Terms and Conditions) ของผลิตภัณฑ์นั้น ดูว่าคู่สัญญาเป็นบริษัทใด อยู่ประเทศใด และมีสิทธิเปลี่ยนเงื่อนไขอย่างไร
- ระวังผลตอบแทนที่สูงผิดปกติ หรือคำรับรองว่า "ไม่มีความเสี่ยง" หรือ "ประกันเงินต้น"
- เก็บภาพหน้าจอโฆษณาและเงื่อนไขในวันที่ตัดสินใจใช้บริการ เพราะเงื่อนไขอาจเปลี่ยนภายหลัง
ข้อจำกัดของผลค้นหา
ผล SEC Check First แสดงสถานะ ณ วันที่ค้น หากเกิดข้อพิพาท ต้องพิสูจน์ว่าในวันเกิดเหตุผู้ให้บริการได้รับอนุญาตประเภทใดและครอบคลุมบริการใด ซึ่งอาจต้องขอข้อมูลจากสำนักงาน ก.ล.ต. เพิ่มเติม
ตัวอย่างสมมติ
นาย ก. เห็นโฆษณาบริการฝากเหรียญรับผลตอบแทนรายวัน พร้อมข้อความว่าบริษัทได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต. เมื่อค้นในระบบพบว่าบริษัทได้รับอนุญาตเป็นศูนย์ซื้อขาย แต่ข้อตกลงของบริการฝากเหรียญระบุคู่สัญญาเป็นบริษัทอื่นในต่างประเทศ นาย ก. จึงควรประเมินความเสี่ยงของบริการนั้นแยกจากการซื้อขายปกติ ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบาย ไม่ใช่คดีจริง
คำถามที่พบบ่อย
ซื้อขายคริปโตถูกกฎหมายไหม
ผู้ใช้ทั่วไปซื้อขายได้ แต่ผู้ที่ให้บริการเป็นธุรกิจต้องได้รับอนุญาต และควรใช้บริการผ่านผู้ให้บริการที่ได้รับอนุญาต
ผู้ให้บริการได้รับอนุญาตแล้ว แปลว่าเงินปลอดภัยใช่ไหม
ไม่ใช่ ใบอนุญาตไม่ได้รับประกันมูลค่าเหรียญหรือผลตอบแทน และอาจไม่ครอบคลุมทุกผลิตภัณฑ์ของผู้ให้บริการ
ใช้แพลตฟอร์มต่างประเทศได้ไหม
ผู้ให้บริการต่างประเทศที่ไม่ได้รับอนุญาตในไทย อาจไม่อยู่ใต้การกำกับของหน่วยงานไทย หากเกิดปัญหา การติดตามทรัพย์และการดำเนินคดีจะยากขึ้นมาก
อ่านต่อในซีรีส์
อ้างอิง: พ.ร.ก. การประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 และที่แก้ไขเพิ่มเติม; สำนักงาน ก.ล.ต. ระบบ SEC Check First
ส่งข้อเท็จจริงและเอกสารเบื้องต้นให้ทนายประเมินทาง LINE OA แล้วสำนักงานจะแจ้งแนวทางและค่าบริการก่อนเริ่มงาน
ปรึกษาทาง LINE OA @pamooklawบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาเฉพาะคดี หากต้องการประเมินข้อเท็จจริงของคุณ ติดต่อสำนักงานเพื่อนัดปรึกษา