ชนะคดีแล้วลูกหนี้ไม่จ่าย ต้องทำอะไรต่อ คำบังคับ หมายบังคับคดี และระยะเวลา 10 ปี (ซีรีส์บังคับคดี ตอนที่ 1)

คำตอบสั้น: เมื่อศาลพิพากษาแล้ว ศาลจะออกคำบังคับกำหนดเวลาให้ลูกหนี้ปฏิบัติตาม ถ้าลูกหนี้ไม่ปฏิบัติ เจ้าหนี้ขอให้ศาลออกหมายบังคับคดี เพื่อตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการยึดหรืออายัดทรัพย์ ถ้าคดีจบด้วยสัญญาประนีประนอมยอมความแล้วลูกหนี้ผิดนัด ขอหมายบังคับคดีได้โดยไม่ต้องขอคำบังคับก่อน เจ้าหนี้ต้องบังคับคดีภายใน 10 ปีนับแต่วันมีคำพิพากษาหรือคำสั่ง (ป.วิ.พ. มาตรา 274)

คำบังคับ: ศาลกำหนดเวลาให้ลูกหนี้ปฏิบัติตาม

เมื่อศาลพิพากษาแล้ว ศาลจะออกคำบังคับ กำหนดระยะเวลาให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาปฏิบัติตาม เช่น ชำระเงินตามจำนวนในคำพิพากษา คำบังคับต้องส่งให้ลูกหนี้ทราบ หลักฐานการส่งจึงเป็นเอกสารที่เจ้าหนี้ควรตรวจ

หมายบังคับคดี: เมื่อลูกหนี้ไม่ปฏิบัติตาม

เมื่อลูกหนี้ไม่ปฏิบัติตามคำบังคับภายในเวลาที่กำหนด ศาลจะออกหมายบังคับคดี หมายบังคับคดีคือคำสั่งศาลที่ตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีให้ดำเนินการบังคับคดีต่อไป เจ้าหนี้ต้องมีหมายนี้ก่อนไปตั้งเรื่องยึดหรืออายัดทรัพย์

กรณีสัญญาประนีประนอมยอมความ

หากคดีจบด้วยสัญญาประนีประนอมยอมความและศาลพิพากษาตามยอม เมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระตามสัญญา เจ้าหนี้ขอให้ศาลออกหมายบังคับคดีได้โดยไม่จำเป็นต้องขอออกคำบังคับก่อน ควรตรวจข้อความในสัญญายอมให้ชัดว่าผิดนัดเมื่อใด และผลของการผิดนัดเป็นอย่างไร

มีเวลาบังคับคดี 10 ปี

• เจ้าหนี้ต้องดำเนินการบังคับคดีภายใน 10 ปีนับแต่วันมีคำพิพากษาหรือคำสั่ง (ป.วิ.พ. มาตรา 274)
• ถ้าคำพิพากษากำหนดให้ชำระเป็นงวด เช่น รายเดือนหรือรายปี หรือเป็นหนี้ที่ต้องชำระในอนาคต ระยะ 10 ปีนับแต่วันที่บังคับชำระได้

การมีเวลา 10 ปีไม่ได้แปลว่าควรรอ ทรัพย์ของลูกหนี้อาจถูกโอน จำนอง หรือถูกเจ้าหนี้รายอื่นยึดไปก่อน

เอกสารที่ควรมีก่อนเริ่ม

• คำพิพากษา (และสัญญายอมครบทุกหน้า ถ้ามี)
• คำบังคับและหลักฐานการส่ง
• หมายบังคับคดี
• เอกสารแสดงยอดหนี้ และเงินที่ลูกหนี้เคยชำระแล้ว

ตัวอย่างสมมติ

บริษัทหนึ่งชนะคดีเรียกค่าสินค้า ศาลออกคำบังคับให้ลูกหนี้ชำระภายในเวลาที่กำหนด เมื่อครบกำหนดลูกหนี้ยังไม่ชำระ บริษัทจึงขอให้ศาลออกหมายบังคับคดี แล้วเริ่มสืบทรัพย์และเตรียมตั้งเรื่องที่สำนักงานบังคับคดี ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบาย ไม่ใช่คดีจริง

คำถามที่พบบ่อย

หมายบังคับคดีคืออะไร
คำสั่งของศาลที่ตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีให้ดำเนินการบังคับคดีตามคำพิพากษา

คำพิพากษาให้ผ่อนเป็นงวด นับ 10 ปีจากวันไหน
นับแต่วันที่บังคับชำระหนี้ในแต่ละงวดได้ ตามเอกสารของกรมบังคับคดี

ลูกหนี้จ่ายบางส่วนแล้ว ยังบังคับคดีได้ไหม
ได้ในยอดที่เหลือ ควรเก็บหลักฐานเงินที่ได้รับไว้เพื่อคำนวณยอดคงเหลือให้ถูกต้อง

อ้างอิง: ป.วิ.พ. มาตรา 274; กรมบังคับคดี คู่มือติดต่อราชการ (คำบังคับและหมายบังคับคดี)