ยึดทรัพย์กับอายัดต่างกันอย่างไร อายัดเงินเดือนได้ไหม และทรัพย์อะไรที่ยึดไม่ได้ (ซีรีส์บังคับคดี ตอนที่ 5)

คำตอบสั้น: การยึดใช้กับทรัพย์ของลูกหนี้ เช่น ที่ดิน รถ หุ้น แล้วนำไปขายทอดตลาด ส่วนการอายัดใช้กับเงินหรือสิทธิเรียกร้องที่บุคคลภายนอกต้องจ่ายให้ลูกหนี้ เช่น เงินฝาก เงินเดือน โดยสั่งให้บุคคลภายนอกส่งเงินให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแทน กฎหมายห้ามยึดหรืออายัดบางอย่าง เช่น ของใช้จำเป็นในราคาที่กำหนด และเงินเดือนลูกจ้างในส่วนที่ไม่เกินจำนวนที่กฎหมายกำหนด

ยึดกับอายัดต่างกันอย่างไร

• ยึด เจ้าพนักงานบังคับคดียึดตัวทรัพย์ของลูกหนี้ แล้วขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชำระหนี้
• อายัด เจ้าพนักงานมีคำสั่งห้ามลูกหนี้จำหน่ายสิทธิเรียกร้อง และแจ้งบุคคลภายนอกให้ชำระเงินแก่เจ้าพนักงานแทนการจ่ายให้ลูกหนี้ (ป.วิ.พ. มาตรา 316) เงินที่ได้จากการอายัดจึงไม่ต้องรอขายทอดตลาด

ทรัพย์ที่ยึดไม่ได้ (มาตรา 301)

ตามเอกสารสรุปของกรมบังคับคดี ได้แก่

• เครื่องนุ่งห่ม หลับนอน เครื่องใช้ในครัวเรือน และเครื่องใช้สอยส่วนตัว รวมกันราคาไม่เกินประเภทละ 20,000 บาท
• สัตว์ สิ่งของ เครื่องมือเครื่องใช้ในการประกอบอาชีพเท่าที่จำเป็น ราคารวมไม่เกิน 100,000 บาท
• สิ่งของที่ใช้ช่วยหรือแทนอวัยวะ
• ทรัพย์ที่เป็นของส่วนตัวโดยแท้ และทรัพย์ที่โอนกันไม่ได้ตามกฎหมาย

เงินที่อายัดไม่ได้ (มาตรา 302)

ตามเอกสารสรุปของกรมบังคับคดี ได้แก่

• เงินเดือน ค่าจ้าง บำนาญ ฯลฯ ของข้าราชการ เจ้าหน้าที่ หรือลูกจ้างในหน่วยงานราชการ
• เงินเดือน ค่าจ้าง ฯลฯ ของพนักงานหรือลูกจ้าง รวมกันไม่เกินเดือนละ 20,000 บาท
• บำเหน็จ ค่าชดเชย หรือรายได้ลักษณะเดียวกันของผู้ที่ไม่ใช่ข้าราชการ ไม่เกิน 300,000 บาท
• เบี้ยเลี้ยงชีพตามกฎหมาย และรายได้ที่บุคคลภายนอกให้เพื่อเลี้ยงชีพ ไม่เกินเดือนละ 20,000 บาท
• เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ตามจำนวนที่จำเป็น

จำนวนเงินเหล่านี้อาจเปลี่ยนตามที่กฎหมายกำหนด หรือตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควรในบางกรณี ควรตรวจกับสำนักงานบังคับคดีก่อนยื่นคำขอ

ถ้าทรัพย์มีเจ้าของรวม

เจ้าพนักงานยึดได้เฉพาะส่วนของลูกหนี้ เจ้าของรวมคนอื่นมีสิทธิร้องขอให้กันส่วนของตน หรือรับเป็นเงินหลังขายทอดตลาด หากแบ่งทรัพย์กันไม่ได้ (ป.วิ.พ. มาตรา 322–323)

คำถามที่พบบ่อย

ลูกหนี้เป็นพนักงานบริษัท อายัดเงินเดือนได้ไหม
ได้ในส่วนที่เกินจำนวนที่กฎหมายยกเว้น ตามเอกสารสรุปของกรมบังคับคดี เงินเดือนลูกจ้างรวมกันไม่เกินเดือนละ 20,000 บาทอายัดไม่ได้

ลูกหนี้เป็นข้าราชการ อายัดเงินเดือนได้ไหม
ตามเอกสารสรุปของกรมบังคับคดี เงินเดือนและค่าจ้างของข้าราชการ เจ้าหน้าที่ หรือลูกจ้างในหน่วยงานราชการอายัดไม่ได้

อายัดบัญชีเงินฝากได้ไหม
เงินฝากเป็นสิทธิเรียกร้องที่ลูกหนี้มีต่อธนาคาร จึงขออายัดได้ โดยต้องระบุธนาคารและข้อมูลที่เกี่ยวข้อง

อ้างอิง: ป.วิ.พ. มาตรา 301, 302, 316, 322, 323 (ตามเอกสารสรุปของกรมบังคับคดี)